Peyzaj mimarlığı
Peyzaj mimarlığı, doğal ve kültürel kaynakları ve fiziksel çevreyi insan yararı, mutluluğu, güvenliği, sağlığı ve konforu için estetik ve bilimsel ilkeler çerçevesinde ele alan, mekan ve yaşam ortamı oluşturan, biyoçeşitliliği destekleyen arazi planlaması, tasarımı, yönetimi, korunması ve onarılması konularını kapsayan ve ülkesel, bölgesel, kentsel ve kırsal ölçekte fiziksel planlar içerisinde yer alarak kültürel ve doğal değerlerin korunması ve sürdürülebilirlik adına ekolojik öncelikli projeler üretilmesini sağlayan bir planlama ve tasarım dalıdır. Planlama ve tasarım sürecinde yumuşak peyzaj materyalleri (Otsu, odunsu, su, mevsimlik ve yerötücü bitkiler, çim, çalılar, ağaççıklar, ağaçlar gibi canlı materyaller kullanılır; sert peyzaj materyalleri (ahşap, tuğla, çakıl, kaya, cam, traverten, heykel, metal, parke taşı gibi cansız malzemeler kullanılır. Ayrıca peyzaj yapıları kapsamında farklı yapısal peyzaj elemanları(Kentsel donatılar) mevcuttur. Peyzaj mimarlığı başta bilim, mühendislik, teknoloji, mimarlık, mekan ve hacim sanatları olmak üzere birçok sanat dallarını bir araya getirerek alan tasarımı, planlaması ve yönetimi ile uğraşan koordineli bir meslek disiplinidir.Peyzaj mimarlığı mesleğini uygulayan kişiye Peyzaj mimarı denir.Peyzajların ekolojik sağlığının sürdürülebilirliğini, korunmasını, gelişmesini ve yönetimini peyzaj mimarı sağlar.
Konu başlıkları |
Proje ve Faaliyet alanları
Peyzaj mimarlarıyla işbirliği içinde olan profesyonel görevlerin çeşitliliği çok kapsamlıdır.Ancak içerdiği bazı proje türlerinin örnekleri aşağıdaki gibidir:
- Planlama, form, ölçek ve yeni gelişmelerin konumlandırılması
- Kentsel donatı elemanlarının konstrüksiyonu, detaylandırılması, tasarımı ve projelendirilmesi(Banklar, aydınlatma elemanları, çocuk oyun grupları, çatı örtüleri, gazebo, kameriye, plaj yapıları, Türk bahçesi yapıları...gibi)
- Sivil tasarım ve kamusal altyapı
- Sürdürülebilir kalkınma
- Yağmur suyu yönetimi içinde yağmur bahçeleri, yeşil çatılar, yeraltı suyu zenginleştirmesi ve sulak alan iyileştirilmesi
- Kamu kurumları bahçeleri ve kamu tesisleri için mekan ve kampüs tasarımı
- Parklar, botanik bahçeleri, arboretumlar, yeşil yollar ve doğa koruma
- Rekreasyon ve dinlenme tesisleri(Çoçuk oyun alanları, golf alanları, tema parklar ve spor tesisleri)
- Gayrimenkul ve konut peyzajı, master planlaması ve tasarımı
- Karayolları, ulaşım yapıları, köprüleri, ve ulaşım koridorları
- Kentsel tasarım, kasaba ve şehir meydanları, sahil kenarları, yaya düzenlemeleri ve otoparklar
- Kentsel mekanlar(caddeler, sokaklar, avlular)
- Sosyal donatı tasarımı, planlama ve uygulaması(havuzlar(süs,yüzme), yürüyüş parkurları veya yolları, bisiklet parkurları, yeşil alanlar, yeşil çatı uygulamaları, çocuk oyun alanları, engelsiz oyun alanları ve yürüyüş yolları, spor sahaları...gibi)
- Olimpik alanlar, fuar alanları
- Su kıyıları
- Doğal park, milli parklar, turizm ve tarihi peyzajın yeniden canlandırılması, tarihi bahçe değerlendirilmesi ve koruma çalışmaları (Rölöve, restorasyon, restitüsyon)
- Doğal ve tarihi anıtlar
- Rezervuar alanları, barajlar, enerji santralleri, maden çıkarma sanayi uygulamaları, arazi ıslahı(Maden ocakları Peyzaj onarımı) veya büyük endüstriyel projeleri ve çevresel etki azaltılması
- Çevresel etki değerlendirmesi ve peyzaj değerlendirmesi, planlama fikirleri ve arazi yönetimi önerileri
- Kıyı ve deniz kumul hareketleri ve çevresel etki azaltılması, planlaması
- Ekolojik tasarım tasarımın herhangi bir unsuru olan sürdürülebilirlik ve doğal süreçleri kendisi entegre ederek çevreye etkisinin en aza indirir.
- Entegre Havza yönetimi
- Koruma, kurumsal ve ticari
- Tarihi koruma ve yenileme
- Akademik yerleşkeler
- Askeri yerleşkeler
- Okul bahçeleri
- Botanik, tematik ve endüstriyel parklar
- Turizm sektörü(Resort, Oteller, Tatil köyü, golf alanları...gibi)
- Eko-mimari projelerinde ortak çalışmalar içerisinde yer almak
- Kuruluş ve kuruma ait iç mekan peyzajı
- Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
- Kentsel Mühendislik
- Sosyal, ekonomik, sağlık ve güvenlik açılarından kent merkezlerini ve çevrelerini canlandırma ve rehabilite etme sürdürülebilir mekan projeleri,
- Kentsel tasarım ve dönüşüm sürecinde planlama ve tasarım projeleri
- Tedavi, şifa ve algısal bahçeleri
- Kış bahçesi tasarımları
- Ulaşım koridorları ve tesisleri
- Güvenlik tasarımı
- Peyzaj sanatı ve alan plastiği
- Arazi ıslahı
- Su kaynakları
- Peyzaj mirası alanları
- Mezarlıklar
- Yeni yerleşim alanları ve kentler
- İklim değişikliği etkilerinin ve karbon(CO2) salınımı azaltılmasına yönelik çalışmalar
İlgili diğer meslekler
Peyzaj yöneticileri, peyzajın gelişimi ve uzun vadeli bakımı önerileri için peyzaj süreçleri bilgisini kullanır. Genellikle orman, doğa koruma ve tarım (ziraat) ile çalışırlar.
Peyzaj bilim adamları toprak bilimi, hidroloji, jeomorfoloji veya botanik gibi peyzaj çalışmalarının pratik sorunları ile ilgili uzman becerilere sahiptir.Bu projeler arasında geniş alanların ekolojik değerlendirilmesi, planlaması ya da yönetim amaçları için alan etütleri değişebilir. Belirli bir alanda bir türün önemini ya da gelişimine olan etkileri rapor edebilir.
Peyzaj plancıları kentsel, kırsal ve kıyı arazi kullanımının doğal, ekolojik, rekreasyonel yönleri ve konumu için peyzaj planlama ile ilgilenirler. İşlerini strateji ve politikaların yazılı ifadeleri somutlaştırır. Bazı Peyzaj planlama sürecine peyzaj arkeolojisi ve hukuk gibi ek uzmanlık dahil olabilir, ve onların yasası yeni gelişmeler için master planlama içerir, ve peyzaj değerlendirilmesi ve kıymetlendirilmesi, ve politika planları ya da kırsal yönetim hazırlanması
Yeşil çatı tasarımcıları yağmur suyu yönetimi, buharlaşma ve terleme ile soğutma, sürdürülebilir mimari, estetik ve habitat oluşturma için kapsamlı ve yoğun çatı bahçeleri tasarlarlar.
Peyzaj mimarlarının çalışma alanları
| Çalışma alanı | Peyzaj mimarının görevi |
|---|---|
| Mühendislik ve mimarlık ofisleri |
Tasarımdan ve planlamadan sorumlu mühendis |
| Araştırma geliştirme laboratuarları |
Ar-Ge den sorumlu mühendis |
| İmalat sanayi |
Tasarımdan sorumlu mühendis |
| İnşaat sektörü |
Tasarımdan sorumlu mühendis |
| Madencilik sektörü(Madencilik sonrası) |
Tasarımdan sorumlu mühendis |
| Enerji sektörü |
Tasarımdan sorumlu mühendis |
| Satış Pazarlama |
Satış mühendisi |
| Servis Hizmetleri |
Servis mühendisi |
Peyzaj mimarlığı uygulamalarına örnekler
- Central Park, New York, ABD[1]
- High Line, New York, ABD[2]
Dış bağlantılar
- Peyzaj Mimarlığında Tematik Ağ Projesi resmi web sitesi(İngilizce)
- Avrupa Peyzaj Mimarlığı Federasyonu resmi web sitesi(İngilizce)
- IFLA: Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu (İngilizce)
- CELA: Peyzaj Mimarlığı Eğiticileri Konseyi (İngilizce)
- ELASA: Avrupa Peyzaj Mimarlığı Öğrenci Derneği (İngilizce)
- Avrupa Peyzaj Mimarlığı Okulları Konseyi resmi web sitesi(İngilizce)
- Türk Müşavir, Mühendisler ve Mimarlar Birliği (TürkMMMB)
Meslek kuruluşları (Amerika)
- CAAP Arjantin Peyzaj Mimarları Merkezi (Arjantin)
- ABAP Brezilya Peyzaj Mimarları Derneği (Brezilya)
- CSLA Kanada Peyzaj Mimarları Topluluğu (Kanada)
- APAP Peru Peyzaj Mimarları Derneği (Peru)
- Amerika Peyzaj Mimarları Topluluğu web sitesi(İngilizce)
- CLARB Peyzaj Mimarlığı Kayıt Kurulları Konseyi (Amerika/Kanada)
Meslek kuruluşları (Avrupa)
- TMMOB Peyzaj Mimarları Odası resmi web sitesi (Türkiye)
- ÖGLA Peyzaj Mimarları Derneği (Avusturya)
- BVTL-ABAJP Belçika Peyzaj Mimarları Derneği (Belçika)
- MARK Finlandiya Peyzaj Mimarları Derneği (Finlandiya)
- FFP Fransa Peyzaj Federasyonu (Fransa)
- BDLA Almanya Peyzaj Mimarları Federasyonu (Almanya)
- FILA İzlanda Peyzaj Mimarları Derneği (İzlanda)
- ILI İrlanda Peyzaj Enstitüsü (İrlanda)
- AIAPP İtalya Peyzaj Mimarları Derneği (İtalya)
- NVTL Hollanda Peyzaj Mimarları Derneği (Hollanda)
- NLA Norveç Peyzaj Mimarları Derneği (Norveç)
- APAP Portekiz Peyzaj Mimarları Derneği (Portekiz)
- UPA Sırbistan Peyzaj Mimarları Derneği (Sırbistan)
- BSLA Peyzaj Mimarları Federasyonu (İsviçre)
- LI Landscape Institute İngiltere Peyzaj Mimarları Enstitüsü Anlaşması (İngiltere)
- PMO Peyzaj Mimarları Odası TMMOB Türkiye Peyzaj Mimarları Odası (Türkiye)
- AEP Asociacion Española de Paisajistas İspanya Peyzaj Mimarları Derneği (İspanya)
- LAAB Latvijas Ainavu arhitektūras biedrība Litvanya Peyzaj Mimarları Derneği (Litvanya)
Meslek kuruluşları (Asya-Pasifik)
- AILA Avustralya Peyzaj Mimarları Enstitüsü (Avustralya)
- ISALA İsrail Peyzaj Mimarları Derneği (İsrail)
- ISOLA Hindistan Peyzaj Mimarları Topluluğu (Hindistan)
- KILA Kore Peyzaj Mimarları Enstitüsü (Kore)
- NZILA Yeni Zelanda Peyzaj Mimarları Enstitüsü (Yeni Zelanda)
- SILA Singapur Peyzaj Mimarları Enstitüsü (Singapur)
- TALA Tayland Peyzaj Mimarları Derneği (Tayland)
- PALA Filinpinler Cumhuriyeti Peyzaj Mimarları Derneği (Filinpinler Cumhuriyeti)
- HKILA Hong Kong Peyzaj Mimarları Enstitüsü (Hong Kong)
Meslek kuruluşları (Afrika)
Ayrıca bakınız
- Enerjinin etkin kullanımında peyzaj
- Çevre tasarımı
- Yeşil Çatı
- Sert peyzaj materyalleri
- Yumuşak peyzaj materyalleri
- Peyzaj detayları
- Peyzaj mühendisliği
- Peyzaj yapıları(ürünleri)
- Peyzaj Mimarlığı Akademik Topluluğu(PEMAT)
- Peyzaj mimarları
- Peyzaj mimarlığı bölümünün okullarının listesi
- Peyzaj mimarlığında yüksek lisans
- Bitkisel tasarım
- Akıllı şehircilik ilkeleri
- Sürdürülebilir peyzaj mimarlığı
- Peyzaj planlama
Kaynakça
- ^ "The Central Park". The Central Park resmi web sitesi. 12 Nisan 2011 tarihinde erişildi.
- ^ "The High Line". The High Line resmi web sitesi. 12 Nisan 2011 tarihinde erişildi.
