Kudüs
 |
Bu maddenin tarafsızlığı konusunda kuşkular bulunmaktadır. Ayrıntılar için lütfen maddenin tartışma sayfasına bakınız. Şablonu maddeden çıkarmadan önce lütfen şablonun yardım sayfasını inceleyiniz. |
 |
Bu maddedeki veya bölümdeki bilgilerin eksik ve/veya yetersiz olduğu yönünde kuşkular bulunmaktadır. Konuyla ilgili tartışma için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeyi geliştirerek veya konuyla ilgili tartışmaya katılarak Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
Kudüs (Arapça: 
القُدس , el-Kuds; İbranice: יְרוּשָׁלַיִם , Yeruşaláyim) Ortadoğu'da tarihi şehir. İsrail'in fiilî olarak başkentidir. İsrail Parlamentosu Knesset'in 1980'de onayladığı Kudüs Yasası'na dayanarak Kudüs'ü başkent ilan etmiştir. Ancak yasa Birleşmiş Milletler tarafından tanınmamaktadır. ABD dahil hiçbir ülkenin İsrail temsilciliği Kudüs'te değildir.[1] Filistin Ulusal Yönetimi BM'nin 242 sayılı kararına dayanarak Doğu Kudüs'ü başkent yapmayı düşünmektedir.
Konu başlıkları |
Coğrafya
Kudüs, Akdeniz ile Ölü Deniz'in kuzey ucunun arasında kalan Judean Dağları'nda bulunmaktadır.
Tarihi
Şehrin tarihi M.Ö. 4000 ila M.Ö. 3500'lere kadar gider ki bu da Kudüs'ü dünya üzerindeki en eski şehirlerinden biri yapar. Kudüs üç İbrahimî din için de özel ve kutsal şehir olarak sayılmıştır.
Kudüs, Davut peygamberin İsrailoğulları'nın oniki kabilesini birleştirerek M.Ö. 996'da kurduğu eski İsrail Krallığı'nın başkenti olmuştur. O zamanlar adı Urişalim olan kent Yabusilerin kontrolündeydi.[2] Davut peygamber şehri ele geçirince buraya Musa peygamberin Ahit Sandığı'nı da getirir ki şehre ilk kutsiyet böylelikle verilmiş olur. Daha sonra yerine geçen ve Museviler'in yeni peygamberi ve kralı olan Süleyman kenti daha mamur hale getirerek Beytü’l-Makdis'i (Birinci Küdus Tapınağı) inşa ettirir ve Ahit Sandığı'nı da buraya yerleştirir. M.Ö. 500'lü yıllarda Babil Devleti orduları Kudüs'e girdi. Şehri ve mabedi yakıp yıktılar. Kentteki Yahudiler ise Babil'e sürüldü. Kudüs M.Ö. 100'lü yıllarda ise Romalılar'ın saldırısına uğradı. Tamir edilen mabedi bu kez de Romalılar yıktı. Ayaklanan Yahudileri sindirmek için Romalılar kentten tüm Yahudileri sürdüler.
Tarih boyunca Kudüs uğruna nice savaşlar verilmiş, şehir çok defa el değiştirmiştir. Kudüs, milattan önce 10.yüzyıldan bu yana Museviliğin en kutsal şehri ve ruhanî merkezidir. Aynı zamanda şehir Hıristiyanlık'a ait çok fazla antik sit alanı barındırmaktadır. Mekke ve Medine'den sonra da İslamiyet'teki üçüncü kutsal mekânın bulunduğu şehirdir.
Kudüs'ün sur içinde kalan bölümü artık "Eski Şehir" olarak anılmaktadır. Aslında 1860'a kadar şehrin tamamı olan bu Eski Şehir, 1982'de tehlikedeki Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Eski Şehir geleneksel olarak dört bölgeye ayrılmıştır. Ama bugünkü kullanılan adları -Hristiyan, Ermeni, Yahudi ve Müslüman çeyrekleri- ancak 19. yüzyılın başlarında açıklanmıştır. Ayrıca şehirde önemli ölçüde Gürcüler'de yaşamaktadır.
Demografi
Aralık 2007 itibariyle Kudüs'ün nüfusu 747.600'dür; bunların %64'ü Yahudi, %32'si Müslüman ve %2'si Hıristiyandır.[3] Km² başına nüfus yoğunluğu 5750,4'tür.[4][5] 2000'de yapılan bir araştırmaya göre Yahudilerin nüfus oranı hem Müslümanların doğum oranının yüksekliği hem de Yahudilerin şehirden ayrılmaları nedeniyle düşmektedir. Aynı çalışmaya göre Eski Şehir'deki 32.488 kişinin %9'u Yahudidir.[6]
Dini yerler
Sadece 0.9 kilometrekarelik bir alana sahip olan Eski Şehrin bazı alanları dinî öneme sahiptir. Tapınak Dağı ile Batı Duvarı (Ağlama Duvarı) Yahudiler için; Kutsal Sepulchre Kilisesi (Kıyame Kilisesi) Hristiyanlar için kutsaldır. Bu kiliseye hatalı olarak Kıyamet Kilisesi de denir.[kaynak belirtilmeli] Doğrusu "ayağa kalkma" manasındaki Kıyame kelimesidir. İsa'nın öldükten sonra göğe yükseldiğine inanılan yerdir. Mescid-i Aksa ile Kubbet-üs-Sahra da Müslümanlar için kutsal merkezlerdir.
Resimler
-
Eski şehirden görürüm
-
Zeytin Dağından görünüm
-
19. yüzyılda Yafa yolu
-
1900de Mescid-i Aksa
-
Yeni şehirden görünüm
-
Kubbetüs Sahra'nın kubbesi
-
Kubbetüs Sahra'nın genel görünümü
-
Güneybatı istikametinden Kudüs manzarası, Kudüs'ün suru, Kubbet-üs-Sahra, Mescid-i Aksa görünmektedir
-
Üç semavi dinin kutsal saydığı Kudüs'ün, Zeytin Dağı'ndan çekilmiş panoramik bir fotoğrafı
-
Herzl Tepesi - İsrail Ulusal mezarlık
Ayrıca bakınız
- Dört Kutsal Şehir
- Doğu Kudüs
- Kudüs zaman çizelgesi
- Uluslararası Kudüs Günü
- İsrail Devleti
- Filistin
- Batı Şeria
- Kudüs Yasası
- Kudüs Bölgesi
- Kudüs'ün konumu
- Yahudilik'te Kudüs
Kaynakça
- ^ BBC.co.uk] Erişim: 20 Ağu 2010
- ^ "Timeline". City of David. Ir David Foundation. 2007-01-18 tarihinde erişildi.
- ^ "TABLE 3. – POPULATION(1) OF LOCALITIES NUMBERING ABOVE 2,000 RESIDENTS AND OTHER RURAL POPULATION ON 31/12/2008" (PDF). Israel Central Bureau of Statistics (2008-12-31). 2009-10-26 tarihinde erişildi.
- ^ "Press Release: Jerusalem Day" (PDF). Central Bureau of Statistics (2006-05-24). 2007-03-10 tarihinde erişildi.
- ^ "Population and Density per km² in Localities Numbering Above 5,000 Residents on 31 XII 2005" (PDF). Israel Central Bureau of Statistics (2006). 2007-04-11 tarihinde erişildi.
- ^ "Arab population growth outpaces Jews in Jerusalem" Reuters, September 26, 2000
Dış bağlantılar
- Wikitravel'dan Kudüs gezi rehberi
- alquds canlı
- Kudüs şehri (3 boyutlu sanal tur)
- Kudüs resmi websitesi
- Davud Şehri
- Kudüs Şehri Hakkında
- Osmanlı Dönemi Kudüs Resimleri
- Filistin'in Kudüs şehrindeki Aksa Mescidi'nin iç panoromik görünümü
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||
