Gambiya
 |
Bu maddenin tarafsızlığı konusunda kuşkular bulunmaktadır. Ayrıntılar için lütfen maddenin tartışma sayfasına bakınız. Şablonu maddeden çıkarmadan önce lütfen şablonun yardım sayfasını inceleyiniz. |
| Gambiya Cumhuriyeti | |||||
| The Gambia Republic | |||||
|
|||||
| Slogan: "İlerleme, Barış, Refah" | |||||
| Ulusal Marş: For The Gambia Our Homeland |
|||||
 |
|||||
| Başkent | Banjul 13°28′N 16°36′W / 13.467°N 16.6°W |
||||
| Resmî dil(ler) | İngilizce | ||||
| Milliyet | Gambiyalı | ||||
| Yönetim biçimi | Cumhuriyet | ||||
| - Devlet Başkanı | Yahya Jammeh | ||||
| Kuruluş | |||||
| - Birleşik Krallık'tan | 18 Şubat 1965 | ||||
| - Cumhuriyetin İlanı | 24 Nisan 1970 | ||||
| Yüzölçümü | |||||
| - Su (%) | 11.5 | ||||
| Nüfus | |||||
| - 2009 tahmini | 1,705,000[1] (146.) | ||||
| GSYİH (SAGP) | 2009 | ||||
| - Toplam | $2.406 milyar[2] | ||||
| - Kişi başına | $1,438[2] | ||||
| GSYİH (düşük) | 2009 | ||||
| - Toplam | $736 milyon[2] | ||||
| - Kişi başına | $440[2] | ||||
| Gini (1998) | 50.2 (high) | ||||
| İGE |  0.456 (low) (168.) |
||||
| Para birimi | Dalasi (GMD) |
||||
| Zaman dilimi | GMT | ||||
| Trafik akışı | sağ | ||||
| Internet TLD | .gm | ||||
| Telefon kodu | 220 | ||||
Gambiya Cumhuriyeti, Batı Afrika'da bir ülkedir. Afrika'nın en küçük ülkesidir; tamamıyla Senegal ve kısa bir Atlas Okyanusu kıyısı ile çevrelenmiştir. Gambiya Nehri ülkenin ortasından geçip Atlas Okyanusu'na dökülür. Ülke toprakları nehrin her iki tarafında yer aldığı gibi nehir ülkeye de adını vermiştir. Ülke yüzölçümü yaklaşık olarak 10,500 km² ve tahmini nüfusu da 1,700,000'dir.
18 Şubat 1965 tarihinde Gambiya Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını elde etti ve İngiliz Milletler Topluluğu'na girdi. Banjul Gambiya'nın başkentidir ancak en çok nüfusa sahip yerleşim yeri Serrekunda'dır.
Gambiya, ilk önce Portekizliler daha sonra İngilizler tarafından Gambiya nehri üzerinde bir koloni kurulmasında anahtar neden olan köle ticareti açısından diğer birçok batı Afrika halkıyla benzer tarihsel kökleri paylaşmaktadır. 1965'te özgürlüğünü kazandığından beri 1994'te kısa süreli bir askeri yönetim hariç ülke istikrarını korumuştur.
Tarım yönünden zengin olan ülkenin ekonomisine çiftçilik, balıkçılık ve turizm çalışma alanları hakimdir. Nüfusun üçte biri uluslararası fakirlik sınırı olan günlük 1.25 ABD dolarından daha az bir gelir ile geçinmektedir.[3]
Tarih
Bölge ile ilgili ilk kayıtlar 9. yüzyıl ve 10. yüzyıl'da Arap tüccarına aittir. 10. yüzyıl boyunca Müslüman tüccarlar ve öğretmenler birçok Batı Afrika ülkesinde çeşitli yerleşimler kurdu. Bu iki grup altın ve fildişi karşılığında değiş tokuş sağlayan ve Sahra'yı aşan ticaret rotaları oluşturdular.
11. ve 12. yüzyıllarda, Takruriler, Antik Gana ve Gao krallıklarının yöneticileri İslam dinini kabul ettiler ve Arapça okur yazarlığı olan Müslümanları danışman olarak atadılar.[4] 14. yüzyıl'ın başlarında Mali İmparatorluğuna bağlandılar. Portekiz'ler 15. yüzyılın ortalarında bölgeye denizden ulaşarak ticaretin hakimiyetini ellerine aldılar.
1558'de Portekiz kralı António, Prior of Crato Kraliçe I. Elizabeth tarafından garanti altına alınan bir anlaşmaylI. Jamesa Gambiya Nehri boyunca ticaret yapma haklarını İngiliz tüccarlara sattı. 1618'de I. James bir İngiliz firmasının Gambiya ve Altın Sahili (Günümüz Gana'sı) ile ticaret yapmasına izin veren bir yasa onayladı. 1651 ve 1661 arasında bir Polonya Litvanyası kökenli bir vasal olan prens Jacob Kettler tarafından satın alınan bazı bölgeler Kurlandiya egemenliği altındaydı.
Onyedinci yüzyılın sonlarında ve on sekizinci yüzyıl boyunca İngiltere ve Fransa arasında Senegal ve Gambiya nehirlerinin bölgelerinde siyasi ve ticari üstünlük açısından çekişme devam etti.
Gambiya 1843 yılından itibaren İngiliz kolonisi olarak yaşadılar 1965 de bağımsızlıklarını kazandılar ve 1982 ye kadar devam etti 1982 yılında Senegal le bir federasyon oluşturarak ismini Senegambiya koydular. 1989 da ise federasyon son buldu ve tekrar egemen olan Gambiya 1991 de Senegal ile dostluk ve iş birliği anlaşması imzaladı. 1994 yılında ise yapılan bir askeri darbe ile bütün siyasi faaliyetler yasaklanarak askıya alındı. 1996'da demokrasiye tekrar dönüldükten sonra başkanlık seçimleri demokratik olarak yapıldı.
İklim ve Çevre
Tropik bir iklime sahip olan Gambiya Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında Tropik sıcaklık ve bol yağmur periyodu ile nemli bir iklim yaşar fakat Kasım, Aralık, Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs ayları arasında daha serin olur yaklaşık 30c ile 36c derecedir. Bu da mükemmel bir güneşlenme ve denize girme fırsatı verir kışın turizm bu mevsimde canlıdır. Ülkenin büyük bölümünde bol su olmasina rağmen su temizlenemediğinden hastalıklara yol açmaktadır. Tüm ülkenin elektrik üretimi dizel jenaratörlerle sağlanmaktadir ve 2006 yılında yeni yapılan elekrik santrali dahi dizelle çalışmaktadır ve Atlantik okyanusun kıyısındaki bu ülkede finans kaynaklari bulunmadığından rüzgâr gücünden ya da güneş enerjisinden yararlanamamaktadır. Bu ülkede halâ evlerin %65'inde elektrik bulunmamaktadır.
Kaynakça
- ^ Department of Economic and Social Affairs
Population Division. "World Population Prospects, Table A.1" (.PDF). 2008 revision. United Nations. 2009-03-12 tarihinde erişildi.
- ^ a b c d "The Gambia". International Monetary Fund. 2010-04-21 tarihinde erişildi.
- ^ Human Development Indices, Table 3: Human and income poverty, p. 35. Retrieved on 1 June 2009
- ^ Easton P Education and Koranic Literacy in West Africa IK Notes on Indigenous Knowledge and Practices, n° 11, World Bank Group 1999 p 1–4
 |
Bir ülke ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
|
|||||
|
||||||||||||||||
|
|||||||||||||
