Fazıl Ahmet Paşa

Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
Osmanlı Sadrazamı
Görev süresi 30 Ekim 1661 - 3 Kasım 1676
Yerine geldiği	Köprülü Mehmed Paşa
Yerine gelen	Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Kişi bilgileri
Doğum	1635 Vezirköprü
Ölüm	3 Kasım 1676 Edirne

Köprülü Fazıl Ahmet Paşa (d. 1635, Vezirköprü - ö. 3 Kasım 1676, Edirne) Osmanlı Devleti'nde Avcı Mehmet döneminde, 30 Ekim 1661 ila 3 Kasım 1676 tarihleri arasında on beş yıl dört gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. Köprülü Mehmet Paşa'nın oğludur. Girit fatihidir.

Hayatı

Köprülü Fazıl Ahmet Paşa 1635 yılında Vezirköprü'de^[1] doğdu.

Babası Köprülü Mehmet Paşa'nın okuma yazmasının olmadığı bilinmektedir fakat oğlunun iyi bir eğitim almasını ve bir alim olmasını çok istediğinden Fazıl Ahmet Paşa çok iyi bir eğitim almıştır. Devrin en seçkin ulemalarından, kitaplarıyla ünlü Osman Efendi'den, Ahmed Bey ve Tarihçi Çelebizade Aziz Efendi'den dersler almıştır. Üstün zekasını genç yaşında göstermiştir. 16 yaşında bir başka rekora imza atarak müderris (profesor) olarak atanmıştır.

1658'de Erzurum'a 1660'da Şam'a vali tayin edilmiş, bu iki şehirde halka karşı tutumu ve özellikle halkın yükünü hafifleten vergi indirimleriyle takdir kazanmıştır. Şam'da Dürziler'in otoriteye karşı tutumları ve isyanları kendisini rahatsız etmiş, ordusuyla bir takım seferler düzenlemiş ve kazandığı askeri başarılarla padişah IV. Mehmed ve Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa'nın takdirlerini kazanmıştır.

Köprülü Mehmet Paşa'nın son yılları yaşlılığa bağlı rahatsızlıklarla dolu geçecektir. Hastalığı artınca padişah IV. Mehmed ona sadrazamlığından duyduğu memnuniyeti dile getirmiş, ölümünden sonra kendisi gibi ikinci bir sadrazam bulamayacağından dolayı endişeli olduğunu söylemiştir. Mehmet Paşa ise yaptığı icraatlerin ve sağladığı huzur ortamının zor şartlarda sağlandığını, kalıcı olabilmesi için kendisi gibi çalışkan ve güvenilir birisinin göreve getirilmesini bu işi de ancak oğlu Fazıl Ahmet Paşa'nın yapabileceğini söylemiştir. Padişah yaşlı sadrazamın bu önerisini kabul ederek ölümüyle birlikte Fazıl Ahmet Paşa'yı Şam'dan çağıttırarak sadrazam yapmıştır. Babasının baskıcı ve infazlarla dolu sadrazamlığı ölümüyle son bulunca büyük bir üzüntü ve memnuniyet aynı anda yaşanmıştı. Fazıl Ahmet Paşa, muhtemel bir rehavetin doğmaması için otoriter bir sadrazam profili çizmiştir.

Babası Köprülü Mehmet Paşa'nın vasiyeti üzerine, Sultan tarafından sadrazamlığa getirilen 15 yıl bu görevde kalan Fazil Ahmet Pasa Osmanli tarihinin en önemli sadrazamlarından ve devlet adamlarından biridir.^{[kaynak belirtilmeli]} 26 yaşında sadrazam olmasıyla da yine Osmanli tarihinin bu göreve getirilen en genç sadrazamıdır.

Sadrazam olduktan sonra ilk iş olarak Avusturya üzerine sefere çıktı. Avusturya - Osmanlı sınırında bulunan ve İtalyan mühendislerce Osmanli ilerleyişine karşı savunma amaçlı özel bir mühendislikle inşa edilen Uyvar Kalesi'ni 1663'te ele geçirip Avusturya'yı Vasvar Antlaşması ile barış yapmaya zorladı. Uyvar Kalesi önünde gösterdiği askeri yeteneği büyük bir takdir toplamıştır. Fransızca, "Fort Comme un Turk" (Türk gibi güçlü) tabiri burada doğmuştur.^{[kaynak belirtilmeli]}

Köprülü Fazıl Ahmet Paşa daha sonra 21 yıldır alınamayan Girit'in fethine yöneldi. Padişah'a İstanbul'dan ayrılırken Girit'i almadan dönmeyeceğine ve Girit'in fethini haber veren mektubuna kadar da kendisine bir mektup yazmayacağına dair yemin etmiştir. 3 yıl sadaretten ayrı Girit'te bulunmuş, makam ve mansıp düşkünü olmadığını göstermiştir. Venediklilerden Kandiye kalesini alarak, Girit'i Osmanlı topraklarına kattı.

Daha sonra padişahla birlikte Lehistan seferine çıkan Köprülü Fazıl Ahmet Paşa, Bucaş Antlaşması'yla Podolya'yı Osmanlı ülkesine katarak yurda döndü.

15 yıllık sadrazamlığı sırasında ülkesini eskisinden daha güçlü bir hale getiren bu büyük sadrazam, sefer hazırlığı yaptığı sırada, 1676 yılında Edirne'de vefat etti. İstanbul'da Çemberlitaş karşısında, babası Köprülü Mehmed Paşa'nın yanına gömüldü.

Yenilik hareketleri

• Askeri ve mali alanda yenilikler yaptı.
• İstanbul Çemberlitaş'ta bir kütüphane kurdurdu.
• Önemli günlerde saraya ve devlet adamlarına hediye verilmesini yasakladı.
• Saray içi masrafları kısıp ekonomiye katkıda bulundu.
• İlk defa laiklik çalışmaları yaptı.^{[kaynak belirtilmeli]}
• Ulemanın kaldırılmasını hedefledi.^{[kaynak belirtilmeli]}

Resimler

• 

  1898 yılı Macar çizimi

• 

  1898 yılı Macar çizimi

Önce gelen: Köprülü Mehmed Paşa

Osmanlı Sadrazamı 31 Ekim 1661-19 Ekim 1676

Sonra gelen: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Kaynakça

Ayrıca bakınız

• Köprülü ailesi
• 1663-1664 Osmanlı-Avusturya Savaşı
• St. Gotthard Muharebesi (1664)

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta

Köprülü Fazıl Ahmed Paşa ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

• Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1951), Osmanlı Tarihi III. Cilt 1. Kısım: II. Selim'in Tahta Çıkışından 1699 Karlofça Andlaşmasına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu ( 2003 6. Baskı ISBN 975-16-0013-8) Bölüm XVI
• Gokbilgin, Tayyip, "Köprülüler" maddesi; Kaynak:Turkiye Cumhuriyeti Egitim Bakanligi, Islam Ansiklopedisi", Cilt VI. say.802-908
• Shaw, Stanford (1976)History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Vol. I: Empire of the Gazis, Cambridge:Cambridge U.P, ISBN:978-0521291637 (İngilizce)

Bir Osmanlının biyografisi olan bu madde taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

g · t · d Osmanlı Devleti sadrazamları g · t · d Osmanlı sadrazamları - Kuruluş Dönemi (1299-1453) Hacıkemaleddinoğlu Alaeddin Paşa (1320-1331) • Mahmudoğlu Nizamüddin Ahmed Paşa (1331-1348) • Hacı Paşa (1348-1349) • Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa (1349-1364) • Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa (1364-1387) • Çandarlı Ali Paşa (1387-1406) • Osmancıklı İmamzade Halil Paşa (1406-1413) • Amasyalı Beyazıd Paşa (1413-1421) • Çandarlı (1.) İbrahim Paşa (1421-1429) • Osmancıklı (Amasyalı) Koca Mehmed Nizamüddin Paşa (1429-1439) • Çandarlı (2.) Halil Paşa (1439-1453) g · t · d Osmanlı sadrazamları - Yükseliş Dönemi (1453-1579) Veli Mahmud Paşa (1453-1466) • Rum Mehmed Paşa (1466-1469) • İshak Paşa (1469-1472) • Veli Mahmud Paşa (1472-1474) • Gedik Ahmed Paşa (1474-1477) • Karamanlı Mehmed Paşa (1477-1481) • İshak Paşa (1481-1482) • Koca Davud Paşa (1482-1497) • Hersekli Ahmed Paşa (1497-1498) • Çandarlı (2.) İbrahim Paşa (1498-1499) • Mesih Paşa (1499-1501) • Hadım Ali Paşa (1501-1503) • Hersekli Ahmed Paşa (1503-1506) • Hadım Ali Paşa (1509-1511) • Koca Mustafa Paşa (1511-1512) • Dukakinoğlu Ahmed Paşa (1512-1515) • Hersekli Ahmed Paşa (1515-1516) • Hadım Sinan Paşa (1516-1517) • Devşirme Yunus Paşa (1517-1517) • Piri Mehmed Paşa (1517-1523) • Pargalı Damat İbrahim Paşa (1523-1536) • Ayas Mehmed Paşa (1536-1539) • Damat Çelebi Lütfi Paşa (1539-1541) • Hadım Süleyman Paşa (1541-1544) • Damat Rüstem Paşa (1544-1553) • Kara Ahmed Paşa (1553-1555) • Damat Rüstem Paşa (1555-1561) • Semiz Ali Paşa (1561-1565) • Sokollu Mehmed Paşa (1565-1579) g · t · d Osmanlı sadrazamları - Duraklama Dönemi (1579-1683) Şemsi Ahmet Paşa (1579-1580) • Lala Kara Mustafa Paşa (1580-1580) • Koca Sinan Paşa (1580-1582) • Kanijeli Siyavuş Paşa (1582-1584) • Özdemiroğlu Osman Paşa (1584-1585) • Hadim Mesih Mehmed Paşa (1585-1586) • Kanijeli Siyavuş Paşa (1586-1589) • Koca Sinan Paşa (1589-1591) • Serdar Ferhat Paşa (1591-1592) • Kanijeli Siyavuş Paşa (1592-1593) • Koca Sinan Paşa (1593-1595) • Serdar Ferhat Paşa (1595-1595) • Koca Sinan Paşa (1595-1595) • Tekeli Lala Mehmed Paşa (1595-1595) • Koca Sinan Paşa (1595-1596) • Damat İbrahim Paşa (1596-1596) • Cığalazade Yusuf Sinan Paşa (1596-1596) • Damat İbrahim Paşa (1596-1597) • Hadim Hasan Paşa (1597-1598) • Cerrah Mehmed Paşa (1598-1599) • Damat İbrahim Paşa (1599-1601) • Yemişçi Hasan Paşa (1601-1603) • Malkoç Yavuz Ali Paşa (1603-1604) • Sokolluzade Lala Mehmed Paşa (1604-1606) • Boşnak Derviş Mehmed Paşa (1606-1606) • Kuyucu Murat Paşa (1606-1611) • Gümülcineli Damat Nasuh Paşa (1611-1614) • Öküz Kara Mehmed Paşa (1614-1616) • Damat Halil Paşa (1616-1619) • Öküz Kara Mehmed Paşa (1619-1619) • İstanköylü Çelebi (Güzelce) Ali Paşa (1619-1621) • Ohrili Hüseyin Paşa (1621-1621) • Dilaver Paşa (1621-1622) • Kara Davut Paşa (1622-1622) • Mere Hüseyin Paşa (1622-1622) • Lefkeli Mustafa Paşa (1622-1622) • Gürcü Hadim Mehmed Paşa (1622-1623) • Mere Hüseyin Paşa (1623-1623) • Kemankeş Kara Ali Paşa (1623-1624) • Çerkes Mehmed Ali Paşa (1624-1625) • Müezzinzade Filibeli Hafız Ahmed Paşa (1625-1626) • Damat Halil Paşa (1626-1628) • Gazi Ekrem Hüsrev Paşa (1628-1631) • Müezzinzade Filibeli Hafız Ahmed Paşa (1631-1632) • Topal Recep Paşa (1632-1632) • Tabanıyassı Mehmed Paşa (1632-1637) • Bayram Paşa (1637-1638) • Tayyar Mehmed Paşa (1638-1638) • Kemankeş Kara Mustafa Paşa (1638-1644) • Civankapıcıbaşı Sultanzade Semiz Mehmed Paşa (1644-1645) • Nevesinli Salih Paşa (1645-1647) • Kara Musa Paşa (1647-1647) • Hezarpare Ahmed Paşa (1647-1648) • Mevlevi Mehmed Paşa (1648-1649) • Kara Dev Murad Paşa (1649-1650) • Melek Ahmed Paşa (1650-1651) • Siyavuş Paşa (1651-1651) • Gürcü Mehmed Paşa (1651-1652) • Tarhuncu Sarı Ahmed Paşa (1652-1653) • Bıyıklı Koca Derviş Mehmed Paşa (1653-1654) • İbşir Mustafa Paşa (1654-1655) • Kara Dev Murad Paşa (1655-1655) • Ermeni Süleyman Paşa (1655-1656) • Gazi Deli Hüseyin Paşa (1656-1656) • Zurnazen Mustafa Paşa (1656-1656) • Siyavuş Paşa (1656-1656) • Boynuyaralı Mehmed Paşa (1656-1656) • Köprülü Mehmed Paşa (1656-1661) • Köprülü Fazıl Ahmed Paşa (1661-1676) • Merzifonlu Kara Mustafa Paşa (1676-1683) g · t · d Osmanlı sadrazamları - Gerileme Dönemi (1683-1774) Bayburtlu Kara İbrahim Paşa (1683-1685) • Sarı Süleyman Paşa (1685-1687) • Köprülü Damadı Abaza Siyavuş Paşa (1687-1688) • Ayaşlı Nişancı İsmail Paşa (1688-1688) • Tekirdağlı Bekri Mustafa Paşa (1688-1689) • Köprülü Fazıl Mustafa Paşa (1689-1691) • Bahadırzade Arabacı Ali Paşa (1691-1692) • Merzifonlu Çalık Hacı Ali Paşa (1692-1693) • Bozoklu (Bıyıklı) Mustafa Paşa (1694-1694) • Sürmeli Ali Paşa (1694-1695) • Elmas Mehmed Paşa (1695-1997) • Köprülü Amcazade Hacı Hüseyin Paşa (1697-1702) • Daltaban Mustafa Paşa (1702-1703) • Rami Mehmed Paşa (1703-1703) • Sührablı Kavanoz Nişancı Ahmed Paşa (1703-1703) • Moralı Damat Hasan Paşa (1703-1704) • Kalaylıkoz Hacı Ahmed Paşa (1704-1704) • Pakçemüezzin Baltacı Mehmed Paşa (1704-1706) • Çorlulu Damat Ali Paşa (1706-1710) • Köprülüzade Damat Numan Paşa (1710-1710) • Pakçemüezzin Baltacı Mehmed Paşa (1710-1711) • Gürcü Ağa Yusuf Paşa (1711-1712) • Silahdar Süleyman Paşa (1712-1713) • Kel Hoca İbrahim Paşa (1713-1713) • Silahdar Damat Ali Paşa (1713-1716) • Hacı Halil Paşa (1716-1717) • Tevkii Nişancı Mehmed Paşa (1717-1718) • Nevşehirli Damat İbrahim Paşa (1718-1730) • Silahdar Damat Mehmed Paşa (1730-1731) • Kabakulak İbrahim Paşa (1731-1731) • Topal Osman Paşa (1731-1732) • Hekimoğlu Ali Paşa (1732-1735) • Gürcü İsmail Paşa (1735-1736) • Silahdar Seyyid Mehmed Paşa (1736-1737) • Muhsinzade Abdullah Paşa (1737-1737) • Yeğen Mehmed Paşa (1737-1739) • Hacı İvazzade Mehmed Paşa (1739-1740) • Nişancı Şehla Hacı Ahmed Paşa (1740-1742) • Hekimoğlu Ali Paşa (1742-1743) • Seyyid Hasan Paşa (1743-1746) • Tiryaki Hacı Mehmed Paşa (1746-1747) • Boynueğri Seyyid Abdullah Paşa (1747-1750) • Divitdar Mehmed Emin Paşa (1750-1752) • Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa (1752-1755) • Hekimoğlu Ali Paşa (1755-1755) • Naili Abdullah Paşa (1755-1755) • Silahdar Bıyıklı Ali Paşa (1755-1755) • Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa (1755-1756) • Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa (1756-1757) • Koca Mehmed Ragıp Paşa (1757-1763) • Tevkii Hamza Hamid Paşa (1763-1763) • Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa (1763-1765) • Muhsinzade Mehmed Paşa (1765-1768) • Silahdar Hamza Mahir Paşa (1768-1768) • Yağlıkçızade Nişancı Hacı Mehmed Emin Paşa (1768-1769) • Moldovancı Ali Paşa (1769-1769) • İvazzade Halil Paşa (1769-1770) • Silahdar Mehmed Paşa (1770-1771) • Muhsinzade Mehmed Paşa (1771-1774) g · t · d Osmanlı sadrazamları - Dağılma Dönemi (1774-1922) Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa (1774-1775) • Moralı Derviş Mehmed Paşa (1775-1777) • Darendeli Cebecizade Mehmed Paşa (1777-1778) • Kalafat Mehmed Paşa (1778-1779) •Silahdar Karavezir Seyyid Mehmed Paşa (1779-1781) • Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa (1781-1782) • Yeğen Hacı Mehmed Paşa (1782-1782) • Halil Hamid Paşa (1782-1785) • Hazinedar Şahin Ali Paşa (1785-1786) • Koca Yusuf Paşa (1786-1789) • Kethüda Meyyit Hasan Paşa (1789-1789) • Cezayirli Gazi Hasan Paşa (1789-1790) • Çelebizade Şerif Hasan Paşa (1790-1791) • Koca Yusuf Paşa (1791-1792) • Damat Melek Mehmed Paşa (1792-1794) • Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa (1794-1798) • Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa (1798-1805) • Bostancıbaşı Hafız İsmail Paşa (1805-1806) • Keçiboynuzu İbrahim Hilmi Paşa (1806-1807) • Çelebi Mustafa Paşa (1807-1808) • Alemdar Mustafa Paşa (1808-1808) • Çavuşbaşı Memiş Paşa (1808-1809) • Kör Yusuf Ziyaüddin Paşa (1809-1811) • Laz Aziz Ahmed Paşa (1811-1812) • Hurşid Ahmed Paşa (1812-1815) • Mehmed Emin Rauf Paşa (1815-1818) • Burdurlu Derviş Mehmed Paşa (1818-1820) • Ispartalı Seyyid Ali Paşa (1820-1821) • Benderli Ali Paşa (1821-1821) • Hacı Salih Paşa (1821-1822) • Bostancıbaşı Deli Abdullah Paşa (1822-1823) • Turnacızade Silahdar Ali Paşa (1823-1823) • Mehmed Said Galip Paşa (1823-1824) • Benderli Mehmed Selim Sırrı Paşa (1824-1828) • Darendeli Topal İzzet Mehmed Paşa (1828-1829) • Reşid Mehmed Paşa (1829-1833) • Mehmed Emin Rauf Paşa (1833-1839) Koca Mehmed Hüsrev Paşa (1839-1840) • Mehmed Emin Rauf Paşa (1840-1841) • Darendeli Topal İzzet Mehmed Paşa (1841-1842) • Mehmed Emin Rauf Paşa (1842-1846) • Koca Mustafa Reşid Paşa (1846-1848) • İbrahim Sarim Paşa (1848-1848) • Koca Mustafa Reşid Paşa (1848-1852) • Mehmed Emin Rauf Paşa (1852-1852) • Koca Mustafa Reşid Paşa (1852-1852) • Mehmed Emin Âli Paşa (1852-1852) • Damat Mehmed Ali Paşa (1852-1853) • Giritli Mustafa Naili Paşa (1853-1854) • Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa (1854-1854) • Koca Mustafa Reşid Paşa (1854-1855) • Mehmed Emin Âli Paşa (1855-1856) • Koca Mustafa Reşid Paşa (1856-1857) • Giritli Mustafa Naili Paşa (1857-1857) • Koca Mustafa Reşid Paşa (1857-1858) • Mehmed Emin Âli Paşa (1858-1859) • Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa (1859-1859) • Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1859-1860) • Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa (1860-1861) • Mehmed Emin Âli Paşa (1861-1861) • Keçecizade Mehmed Emin Fuad Paşa (1861-1866) • Yusuf Kâmil Paşa (1863-1863) • Keçecizade Mehmed Emin Fuad Paşa (1863-1866) • Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1866-1867) • Mehmed Emin Âli Paşa (1866-1871) • Mahmud Nedim Paşa (1871-1872) • Mithat Paşa (1872-1872) •Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1872-1873) • Sakızlı Ahmed Esad Paşa (1873-1873) • Şirvanlızade Mehmed Rüşdi Paşa (1873-1874) • Hüseyin Avni Paşa (1874-1875) • Sakızlı Ahmed Esad Paşa (1875-1875) • Mahmud Nedim Paşa (1875-1876) • Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1876-1876) •Mithat Paşa (1876-1877) • İbrahim Edhem Paşa (1877-1878) • Ahmed Hamdi Paşa (1878-1878) • Ahmed Vefik Paşa (1878-1878) • Mehmed Sadık Paşa (1878-1878) • Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (1878-1878) • Mehmed Esad Saffet Paşa (1878-1878) • Tunuslu Hayreddin Paşa (1878-1879) • Ahmed Arifi Paşa (1879-1879) • Küçük Mehmed Said Paşa (1879-1880) • Cenanizade Mehmed Kadri Paşa (1880-1880) • Küçük Mehmed Said Paşa (1880-1882) • Abdurrahman Nureddin Paşa (1882-1882) • Küçük Mehmed Said Paşa (1882-1882) • Ahmed Vefik Paşa (1882-1882) • Küçük Mehmed Said Paşa (1882-1885) • Kıbrıslı Mehmed Kâmil Paşa (1885-1891) • Kabaağaçlızade Ahmed Cevat Paşa (1891-1895) • Küçük Mehmed Said Paşa (1895-1895) • Kıbrıslı Mehmed Kâmil Paşa (1895-1895) • Halil Rifat Paşa (1895-1901) • Küçük Mehmed Said Paşa (1901-1903) • Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa (1903-1908) • Küçük Mehmed Said Paşa (1908-1908) • Kıbrıslı Mehmed Kâmil Paşa (1908-1909) • Hüseyin Hilmi Paşa (1909-1909) • Ahmed Tevfik Paşa (1909-1909) • Hüseyin Hilmi Paşa (1909-1910) • İbrahim Hakkı Paşa (1910-1911) • Küçük Mehmed Said Paşa (1911-1912) • Gazi Ahmed Muhtar Paşa (1912-1912) • Kıbrıslı Mehmed Kâmil Paşa (1912-1913) • Mahmud Şevket Paşa (1913-1913) • Said Halim Paşa (1913-1917) • Mehmed Talat Paşa (1917-1918) • Ahmed İzzet Paşa (1918-1918) • Ahmed Tevfik Paşa (1918-1919) • Damat Ferid Paşa (1919-1919) • Ali Rıza Paşa (1919-1920) • Hulusi Salih Paşa (1920-1920) • Damat Ferid Paşa (1920-1920) • Ahmed Tevfik Paşa (1920-1922)