Akdeniz
Akdeniz, (Osmanlı Türkçesi: بحر سفيد {Bahr-ı Sefīd} ve آق دڭيز {Akdeŋiz}[1]بحر متوس, bahr -i mutavassıt[kaynak belirtilmeli]) Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2.5 milyon km² bir alan kaplayan deniz Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan; Süveyş Kanalı ile de Kızıldeniz'den ayrılır.Akdeniz 'e en uzun kıyısı bulunan ülke Türkiye 'dir.
Konu başlıkları |
Etimoloji
İngilizcede Mediterranean Sea denilir. Bu da Latincedeki Mediterraneustan (Medi: Orta + terra: Toprak, yer) gelmektedir. Yunancada Mesogeios denir. Arapçadaki karşılığı البحر الأبيض المتوسط (El Bahre-l Ebyedu'l-Mutavassit) “'ortada yer alan beyaz deniz'” anlamındadır. Farsçada Akdeniz için kullanılan Bahr-i Sefid ismi Osmanlı dönemi haritalarında da gözükmektedir. Romalılar da Mare Nostrum derler ki bu da Bizim Deniz anlamına geliyordu.
“Akdeniz” isminin kaynağıyla ilgili inanılan iddialardan bir diğeri de eski Türklerde “mavi” rengin doğunun, “ak” rengin batının, “kırmızı” rengin güneyin ve “kara” rengin kuzeyin sembolü olarak kullanılmış olmasıdır. Bu iddiaya göre Akdeniz adlandırmasını ortaya koyan dil bilincinde Ege ve Akdeniz'i tek bir deniz olarak gören yaklaşım vardır. Bu yaklaşıma göre Türkiye'nin kuzeyindeki denize Karadeniz adının verilmesinin sebebi de budur.[2]
Coğrafya
Dünyanın en büyük iç denizidir. Derin bir denizdir ve derinliği 4000 metreyi geçen birçok çukura sahiptir. Doğu Akdeniz Havzası, Batı Akdeniz Havzası'ndan daha derindir. Özellikle Doğu Akdeniz olmak üzere tuzluluk oranı yüksektir. Kıbrıs ile Mısır arasındaki kısımda tuzluluk oranı binde 39'a ulaşır.
Bölümler
Alt Denizler
- Alboran Denizi, İspanya ve Fas arasında,
- Balear Denizi, İspanya ve Balear Adaları arasında,
- Ligurya Denizi, Korsika ve Sardunya adaları arasında,
- Tiren Denizi, Sardunya, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
- Adriyatik Denizi, İtalya Yarımadası ve Balkan Yarımadası arasında,
- İyon Denizi, İtalya, Yunanistan ve Arnavutluk arasında,
- Libya Denizi, Libya ile Girit arasında,
- Ege Denizi, Yunanistan ve Türkiye arasında,
- Girit Denizi, Girit'in kuzeyinde,
- Trakya Denizi, Kuzey Ege’de
- Mirtoan Denizi, Kiklad Adaları ve Mora Yarımadası arasında,
- Marmara Denizi, Ege Denizi ve Karadeniz arasında,
- Kilikya Denizi, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında.
Boğazlar
- Cebelitarık Boğazı, İspanya ve Fas arasında,
- Messina Boğazı, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
- Bonifacio Boğazı, Korsika ve Sardunya arasında,
- Sicilya Boğazı, Sicilya ve Tunus arasında,
- Otranto Boğazı, İtalya ve Arnavutluk arasında,
- Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve Ege Denizi arasında,
- İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz arasında.
Körfezler
- Saros Körfezi, kuzey Türkiye'de,
- Lions Körfezi, güney Fransa'da,
- Taranto Körfezi, güney İtalya'da,
- Antalya Körfezi, güney Türkiye'de,
- Sirte Körfezi, kuzey Libya'da,
- Gabes Körfezi, doğu Tunus'da,
- Mersin Körfezi, güney Türkiye'de,
- Edremit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de,
- İzmir Körfezi, batı Türkiye'de,
- Gökova Körfezi, güneybatı Türkiye'de.
- İskenderun Körfezi, güney Türkiye'de
- Fethiye Körfezi, güney Türkiye'de
- Marmaris Körfezi, güney Türkiye'de
- İzmit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de
- Jliaéros Körfezi, kuzey Arnavutluk'ta.
İklim
| Ocak | Şubat | Mart | Nisan | Mayıs | Haziran | Temmuz | Ağustos | Eylül | Ekim | Kasım | Aralık | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Marsilya [1] | 13 | 13 | 13 | 14 | 16 | 18 | 21 | 22 | 21 | 18 | 16 | 14 |
| Barselona [2] | 13 | 13 | 13 | 14 | 17 | 20 | 23 | 25 | 23 | 20 | 17 | 15 |
| Valencia [3] | 14 | 13 | 14 | 15 | 17 | 21 | 24 | 26 | 24 | 21 | 18 | 15 |
| Napoli [4] | 15 | 14 | 14 | 15 | 18 | 22 | 25 | 27 | 25 | 22 | 19 | 16 |
| Malaga [5] | 16 | 15 | 15 | 16 | 17 | 20 | 22 | 23 | 22 | 20 | 18 | 16 |
| Cebelitarık [6] | 16 | 15 | 16 | 16 | 17 | 20 | 22 | 22 | 22 | 20 | 18 | 17 |
| Atina [7] | 16 | 15 | 15 | 16 | 18 | 21 | 24 | 24 | 24 | 21 | 19 | 17 |
| Kandiye [8] | 16 | 15 | 15 | 16 | 19 | 22 | 24 | 25 | 24 | 22 | 20 | 18 |
| Malta [9] | 16 | 16 | 15 | 16 | 18 | 21 | 24 | 26 | 25 | 23 | 21 | 18 |
| Antalya [10] | 14 | 15 | 18 | 21 | 25 | 30 | 34 | 34 | 31 | 26 | 20 | 16 |
| Larnaka [11] | 18 | 17 | 17 | 18 | 20 | 24 | 26 | 27 | 27 | 25 | 22 | 19 |
| İskenderiye [12] | 18 | 17 | 17 | 18 | 20 | 23 | 25 | 26 | 26 | 25 | 22 | 20 |
| Tel Aviv [13] | 18 | 17 | 17 | 18 | 21 | 24 | 26 | 28 | 27 | 26 | 23 | 20 |
Ayrıca bakınız
Dış bağlantılar
- Greenpeace campaign "Defending Our Mediterranean": Threats, Solutions and Photo Petition
- Planblue - Environment and Development in the Mediterranean Region
Kaynakça
- ^ Kâtib Çelebi, Kitab-ı Cihannüma, 1648 bk: 360 Yıllık Öykü: Cihannüma
- ^ Ertuğrul Yaman, Eyüp Bacanlı, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yayınları, Ankara 2009, s. 35-36
|
|||||
Koordinatlar: 35°N 18°E / 35°N 18°E
